معرفی فرش

فرش پشمی: گرم، نرم، مستحکم

فرش پشمی به دلیل نوع تار و پود خالص، یکدستی و کیفیت بالا، قالی پشم جایگاه ویژه‌ای در نگاه مردم و مشتریان بازار فرش ماشینی و دستبافت دارد.

یکی از فرش‌های پرطرفدار در بازار فرش پشمی است. در واقع این فرش یکی از گران‌ترین نوع فرش ماشینی و فرش دستبافت است. به دلیل نوع تار و پود خالص، یکدستی و کیفیت بالا، قالی پشم جایگاه ویژه‌ای در نگاه مردم و مشتریان بازار فرش ماشینی و دستبافت دارد. قالی پشم  الیاف کوتاه، نقش ریز و ظریف و دوام بالاتری نسبت به سایر فرش‌های ماشینی و دستبافت دارد. در این مقاله نگاهی خواهیم داشت به انواع مختلف فرش پشمی و ویژگی‌های متنوع آن مانند گبه و غیره. با ما همراه باشید.

فرش پشمی
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

فرش پشمی چیست

پشم نوعی الیاف طبیعی است که از پشم گوسفند به دست می‌آید. پشم از الیاف فرش طبیعی است و برخلاف الیاف مصنوعی هیچ‌گونه آلرژی و حساسیتی ایجاد نمی‌کند. البته دقت داشته باشید که وقتی گفته می‌شود فرش پشمی است منظور این است که جنس نخ خاب از پشم است. جنس نخ خاب بیشترین قسمت از فرش را می‌پوشاند. از این رو جنس نخ خاب هرچه باشد فرش را با همان نام می‌شناسند. در نتیجه قالی پشم نخ خابی جنسی از پشم دارد. نخ تار آن ۱۰۰% از پنبه و نخ پود آن معمولاً از جنس ۱۰۰% جوت یا کنف است.

پشم یکی از مهم‌ترین الیافی است که از سال‌های دور تا به امروز در بافت قالی استفاده شده است. کشور عزیزمان ایران هم به دلیل در تولید فرش پشمی هم ید طولایی داشته و فرش پشمی ایرانی هم در داخل و خارج کشور طرفداران بسیار زیادی دارد.

تفاوت قالی ماشینی و دستبافت

اگر به مدل ماشینی از پشت دقت کنید، گره‌های یکدست و هم‌اندازه‌ای را خواهید که پستی و بلندی کمی داشته و یکدست هستند. اما در مدل دستبافت گره‌های فرش نامتوازن‌ بوده و یکدست نیستند. یعنی برخی از گره‌های فرش بزرگتر و برخی دیگر، کوچک‌ترند. این ویژگی بدین دلیل است که فرش کار دست بوده و از این رو به دلیل دقت کم دست انسان در مقایسه با دستگاه فرشبافی گره‌ها یکسان و یک اندازه نیستند.

دوام فرش پشمی

عمر و دوام فرش‌های ماشینی بسته به الیاف و نوع بافت آن، حداکثر ۲۰ سال است. با این حال دقت داشته باشید که مدل ماشینی اگر نگهداری فرش خوبی داشته باشد بیشتر از این‌ها عمر می‌کند. اما داستان مدل دستبافت فرق میکند و اگر خوب و دقیق نگهداری شود عمر آن به ۱۰۰ سال هم می‌رسد. قاعده‌ی کلی درباره‌ی عمر فرش این است که نحوه‌ی نگهداری از فرش تاثیر بسزایی در دوام و عمر آن دارد. اگر نگهداری خوب نباشد، فرش از هر جنس و بافتی هم که باشد عمر بالایی نخواهد داشت.

فرش پشمی

الیاف پشم

الیاف پشم به صورت طبیعی از حیواناتی مانند گوسفند، بز و شتر تهیه می‌شود. نژادهای معروف و بسیار مرغوبی از گوسفندان در ایران وجود دارند که بهترین نوع پشم از آن‌ها تولید می‌شود. این نژادها شامل کردی، قزل، بلوچی، افشاری و بختیاری است که پشم‌های اعلایی از آن‌ها به دست می‌آید. کیفیت پشم با توجه به نوع الیاف ، الاستیسیته و طول الیاف آن طبقه بندی می شود. پشم الیافی گرم با قابلیت ارتجاعی است که در بافت البسه، پتو، فرش و دیگر منسوجات کاربرد دارد.

ویژگی اصلی الیاف پشمی فر و موج طبیعی است که در آن وجود دارد و سبب قابلیت ارتجاعی، الاستیسیته و حجم بالای آن شده است. از سوی دیگر چسبندگی داخلی الیاف پشم ناشی از ساختار فلسی آن سبب نمدی شدن آن می‌شود. پشم مناسب برای قالی‌بافی ضخامتی در حدود ۳۰ تا ۴۰ میکرون دارد. از پشم در پرز، شیرازه فرش و همچنین در اقوامی مانند قشقایی و بلوچ برای تار و پود فرش هم استفاده می‌شود.

ایران، استرالیا، چین، زلاندنو و آمریکا از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین تولیدکنندگان الیاف پشم در دنیا هستند. به اعتقاد تمامی کارشناسان داخلی و خارجی پشم ایرانی با کیفیت‌ترین در جهان است. در داخل ایران نیز پشم مناطق کرمانشاه، خراسان، خوزستان و بلوچستان بهترین کیفیت را دارد. پشم مناطق اهوار و کرمانشاه به دلیل ارتفاع و ضخامت بالا برای تولید البسه، قالی، پتو، جوراب و نمد به کار می‌رود. البته لازم به ذکر است پشم وارداتی از کشورهای زلاندنو، اروگوئه و آرژانتین به دلیل شباهت بالا به پشم ایرانی در مصارف قالیبافی استفاده می‌شود.

پشم با کیفیت و خالص که از گوسفندان یک نژاد و یک منطقه باشد، بسیار یکدست بوده و در تولید فرش‌های نفیس به کار می‌رود.

انواع فرش پشمی

فرش پشمی در چند نوع مختلف در بازار وجود دارد:

  • فرش تمام پشم: فرش تمام پشم با رجشمار کمتر از ۴۰ بوده و تمام تار و پود و نخ خاب آن از جنس ۱۰۰% پشم است.
  • فرش کرک: جنس چله فرش کرکی از ابریشم یا پنبه بوده و با رجشمار بین ۴۰ تا ۵۰ نخ خابی از پشم گوسفند دارد.

ویژگی‌ها

  • پشم مورد استفاده در فرش پشمی قابلیت فشردگی و برگشت‌پذیری خوبی دارد.
  • در خرید فرش پشمی باید دقت داشت که بیش از حد سنگین نباشد.
  • فرش‌های پشمی دارای الیافی با خاصیت درمانی و طبیعی هستند که برای بدن بسیار مفیدند.
  • فرش پشمی از ضخامت و استحکام بالایی برخوردار بوده و زیبایی خاصی دارد.
  • بو، رنگ و جذابیت فرش پشمی بسیار معروف‌ بوده و بسیار چشم‌نواز است.
  • یکی از بهترین ویژگی‌های فرش پشمی قابلیت حفظ گرمای آن است. فرش پشمی گرما را درون خود نگه داشته و بهترین گزینه برای فصل سرد زمستان است. در فصل گرما فرش پشمی برعکس عمل کرده و خنک می‌ماند.
  • این قالی به دلیل ویژگی‌های ساختاری، نرم‌تر بوده و کمتر بر اثر فشار و رفت‌وآمد تغییر حالت می‌دهد.
  • این قالی به دلیل استفاده از مواد در برابر لکه و گردوخاک مقاوم است. بسیار آسان‌تر از فرش‌های دیگر تمیز می‌شود.
  • این قالی شاید سنگین‌تر و زمخت‌تر به نظر بیاید ولی دوام بیشتری نسبت به سایر قالی‌های ماشینی دارد.
فرش پشمی

قیمت

قالی پشم صرف نظر از دستبافت یا ماشینی بودن گران‌قیمت است. دلیل این موضوع این است که پشم الیافی طبیعی بوده و ریشه در طبیعت دارد و از پشم گوسفندان تهیه می‌شود. منشا طبیعی الیاف مورد استفاده در فرش سبب می‌شود که الیاف به فراوانی موجود نباشد و از این رو قیمت آن افزایش پیدا می‌کند. این موضوع درباره‌ی تمام فرش‌هایی با الیاف طبیعی صدق می‌کند. در صورتی که قالی دستباف باشد قیمت آن باز هم بیشتر خواهد بود. زیرا فرش دستبافت برخلاف فرش ماشینی که در مدت کوتاهی بافته می‌شود، ممکن است برای بافته شدن ماه‌ها و حتی سال‌ها زمان نیاز داشته باشد. از سوی دیگر نوع پشم به کار رفته در تولید الیاف پشمی نیز در قیمت آن تاثیر دارد. پشم حاصل از گوسفند بسته به نژاد گوسفند و حتی محل چرای آن قیمت متفاوتی دارد. قالی‌های دستباف پشمی، قیمتی بیشتر یک قالی ماشینی باکیفیت معمولی دارد.

فرق قالی پشم با کرک

افرادی که در فروش و یا عرضه و تولید فرش ها خبره هستند می توانند به طور دقیق تفاوت فرش ها را تشخیص دهند. با این حال در این قسمت به بررسی نکاتی خواهیم پرداخت که به تشخیص فرش پشمی از فرش کرک کمک می‌کند.:

  • پشم سرسخت و مستحکم است که کاربرد بالایی در قالیباقی دارد. اما کرک از استحکام بالایی برخوردار نبوده و از آن کمتر در قالیبافی استفاده می‌شود.  
  • پشم ساختار فیزیکی و شیمیایی بسیار جالبی دارد. برای مثال مقاومت خوبی در برابر رطوبت دارد اما کرک به دلیل نازکی و ظرافت چندان در برابر رطوبت مقاوم نیست.
  • پشم نگهدارنده‌ی طبیعی حرارت بوده و به شما حرارت را منتقل می‌کند اما قالی کرکی چنین ویژگی ندارد.
  • پشم نسبت به کرک خاصیت رنگ پذیری بهتری داشته و رنگ‌های بسیار جذابی به خود می‌گیرد.  
  • از کرک در تولید لباس و پارچه‌های بسیار ظریف استفاده می‌شود اما پشم در نساجی و فرش‌بافی کاربرد بیشتری دارد.
  • کرک کیفیت و انواع مختلفی مانند کرک کشمیر، کرک شترچه ، کرک گوانکو و کرک شاهتوش دارد. کرک کشمیر در این میان کیفیت بالاتری دارد.
  • پشم گوسفند قابلیت ارتجاعی داشته و بدون اینکه خراب یا پاره شود می‌تواند تا ۳۰ درصد افزایش طول داشته باشد.
  • واژه کرک بر الیافی اطلاق می‌شود که بر روی پوست شتر می‌روید. در ایران همچنین از کرک بز هم استفاده می‌شود.
  • کرک بز بسیار ظریف می باشد ولی مرغوبیت کرک و یا پشم گوسفند و … را ندارد.

فرش کرک بهتر است یا پشم؟

فرش‌ پشمی از فرش‌ کرکی محکم‌تر، بادوام‌تر، شفاف‌تر، مرغوب‌تر، خوش‌رنگ‌تر و لطیف‌تر است. ویژگی‌های مثبت پشم برای به کارگیری در قالی‌بافی بیشتر از کرک است و آن را به الیافی مناسبت‌تر نسبت به کرک تبدیل کرده است. تشخیص فرش کرکی از پشمی چندان مشکل نیست؛ فرش‌ پشمی به‌اصطلاح جان‌سخت و ضخیم بوده و سالیان زیادی کیفیت خود را در پاخوری و استفاده حفظ می‌کند اما فرش کرکی ظریف، نازک و بی‌جان است. خرید فرش کرکی به مهارت بالایی نیاز دارد زیرا ممکن است فرش‌ بافته‌شده از الیاف خارجی نامطلوب را به‌جای فرش‌ کرک طبیعی به شما بفروشند.

فرش پشمی

نتیجه‌گیری

فرش پشمی یکی از گزینه‌های بسیار با کیفیت و صد البته گران قیمت در بازار فرش است. فرش پشمی فارغ از دستبافت یا ماشینی بودن در دو نوع تمام پشم یا ترکیبی بافته می‌شود. در نوع ۱۰۰% پشم، علاوه بر نخ خاب تار و پود فرش هم از جنس پشم است اما در انواع ترکیبی نخ خاب از پشم و تار و پود از پنبه و کنف است. کیفیت پشم مورد استفاده در الیاف بسته به منطقه و نژاد گوسفند متغییر است و باید دقت داشته باشید که فرش پشمی ویژگی‌های خاص خود را دارد که شاید برای همه‌ی افراد مناسب نباشد.

تحریریه راگ و رنگ

تحریریه رانگ و رنگ مجموعه‌ای از متخصصان حوزه‌ی فرش ایرانی و تولید محتوا است که که سعی در ارائه‌ی مطالب آموزشی و مفید در این زمینه را دارد. تولید محتوا هنر است و محتوای مفید نتیجه‌ی ترکیب تحقیق و جستجو و دانش عمیق.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا